Τα εμπόδια στη μελέτη

Και ήρθε η ώρα να αναλάβουμε δράση!

Όπως έχουμε ήδη πει, η 1^η μικρή πύλη που πρέπει να ανοίξει προκειμένου να ξεκινήσει η μελέτη είναι η προθυμία για γνώση και για μάθηση.

Για να είναι όμως ένας μαθητής επιτυχημένος, απαιτείται κάτι περισσότερο από απλή προθυμία για μάθηση.

Υπάρχουν όντως παγίδες, γι’ αυτό οι μαθητές πρέπει να γνωρίζουν πώς να μαθαίνουν αποτελεσματικά, προκειμένου να τις ξεπεράσουν.

Έχει ανακαλυφθεί* ότι υπάρχουν τρία συγκεκριμένα εμπόδια τα οποία μπορούν να μειώσουν την ικανότητα ενός ατόμου να μελετά και, επομένως, την ικανότητά του να μορφώνεται. Αυτά είναι στην πραγματικότητα η αιτία για την εκδήλωση διάφορων σωματικών και διανοητικών αντιδράσεων κατά τη μελέτη.

Αν κάποιος γνωρίζει και καταλαβαίνει ποια είναι αυτά τα εμπόδια και πώς να τα χειριστεί, η ικανότητά του να μελετά και να μαθαίνει θα βελτιωθεί κατά πολύ.

1^ο εμπόδιο: Η απουσία μάζας

[με τον όρο «μάζα» εννοούμε τα ίδια τα υλικά αντικείμενα για τα οποία μελετά κάποιος, οτιδήποτε έχει υπόσταση (π.χ. ένα αυτοκίνητο, ένα ζώο, ένα μηχάνημα, κ.λπ.) -σε αντίθεση με τη «σημασία» ενός θέματος, που είναι η έννοια, οι ιδέες ή η θεωρία του.] 

Όταν επιχειρούμε να εκπαιδεύσουμε κάποιον χωρίς τη μάζα του θέματος με το οποίο πρόκειται να ασχοληθεί, η μελέτη μπορεί να γίνει υπερβολικά δύσκολη.

Αν κάποιος μελετούσε λ.χ. για τα τρακτέρ, η μάζα θα ήταν ένα αληθινό τρακτέρ. Θα μπορούσε να μελετήσει ένα βιβλίο σχετικά με αυτά, πώς να χειριστεί τους διακόπτες, τα διαφορετικά είδη εξαρτημάτων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν –με άλλα λόγια όλη τη σημασία– αλλά μπορείτε να φανταστείτε πόσα λίγα θα καταλάβαινε, αν δεν είχε δει ποτέ ένα τρακτέρ;

Αυτό λοιπόν είναι το 1^ο εμπόδιο στη μελέτη.

Το να εκπαιδεύεις ένα άτομο όταν δεν έχει τη μάζα του πράγματος που μελετά και η μάζα δεν είναι διαθέσιμη, μπορεί να παράγει μια σειρά σωματικών, συναισθηματικών και διανοητικών αντιδράσεων που είναι δυσάρεστες και αποσπούν την προσοχή. 

Ένας μαθητής που συναντάει αυτό το πρόβλημα μπορεί να αισθανθεί σαν «ζουληγμένος», λυγισμένος, βαριεστημένος, κάπως σαν «πεθαμένος».

Μπορεί να νιώθει εκνευρισμένος, το κεφάλι του να γυρίζει, να έχει πονοκεφάλους και μια περίεργη αίσθηση στο στομάχι. Μπορεί επίσης να νιώθει ζαλισμένος, ενώ συχνά θα πονούσαν και τα μάτια του.

Πόσες φορές δεν έχουμε δει τους μαθητές μας –ή κι εμάς τους ίδιους– σε μία απ’ τις παραπάνω καταστάσεις ή σε συνδυασμό αυτών!!! (Και το αξιοσημείωτο είναι ότι τα συμπτώματα αυτά είναι πολύ περισσότερα απ’ αυτά που οι σύγχρονοι ψυχολόγοι τείνουν να ταξινομούν ως μαθησιακές διαταραχές…) 

Μαθητές οποιασδήποτε ηλικίας μπορούν να συναντήσουν αυτό το εμπόδιο.

Μερικοί φωτισμένοι εκπαιδευτικοί έχουν από ένστικτο κατανοήσει αυτή την αρχή όσον αφορά τους μικρότερους μαθητές, σίγουρα όμως, το θέμα δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ με τη σπουδαιότητα που του αρμόζει σε οποιοδήποτε επίπεδο εκπαίδευσης.

Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί;

Να ένα παράδειγμα:

Ας πούμε ότι η Αννούλα τα βρίσκει σκούρα στο σχολείο με την αριθμητική της. Ανακαλύπτουμε ότι της είχαν βάλει ένα πρόβλημα σχετικά με μήλα, αλλά δεν είχε ποτέ πραγματικά μήλα στο θρανίο της για να τα μετρήσει. Μπορούμε να της δώσουμε λοιπόν μερικά μήλα και να βάλουμε στο καθένα απ’ αυτά έναν αριθμό. Τώρα έχει πραγματικά μήλα μπροστά της –όχι πλέον θεωρητικά μήλα.

Και φυσικά, δεν είναι ανάγκη να συναντήσουμε το πρόβλημα για να το αντιμετωπίσουμε…

Κάτι που εφάρμοζα στα δικά μου παιδιά, είναι το εξής: μαζεύαμε κουκουνάρια απ’ το δάσος όπου περνούσαμε τα καλοκαίρια, και κάναμε έτσι μαθήματα αριθμητικής, αλλά και πειράματα Φυσικής και ό,τι άλλο μπορούσαμε να σκαρφιστούμε!
Έτσι, η μάθηση γίνεται «παιχνίδι»!

Αυτό δε σημαίνει επίσης ότι η μέθοδος αυτή βρίσκει εφαρμογή μόνο στους μικρότερους μαθητές. Μπορεί να εφαρμοστεί σε μαθητές οποιασδήποτε ηλικίας (αφού όλοι συναντούν αυτό το εμπόδιο), με πολλούς και διάφορους τρόπους…

Αν λοιπόν δεν μπορούμε να δώσουμε ή να αποκτήσουμε άμεσα τη μάζα αυτού που διδάσκουμε ή μελετάμε, τότε:

Οι εικόνες, οι φωτογραφίες, οι χάρτες, μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά, καθώς αντιπροσωπεύουν μια προοπτική ή ελπίδα μάζας.  

Οι ταινίες, τα ντοκιμαντέρ κ.λπ., βοηθούν επίσης πολύ.

(Αλλά αν κάποιος μελετάει για τρακτέρ, η τυπωμένη σελίδα και ο προφορικός λόγος δεν είναι υποκατάστατο ενός πραγματικού τρακτέρ!)

Έτσι λοιπόν, διαθέτοντας αυτή τη θεμελιώδη γνώση, παρατηρώντας απλά τα «συμπτώματα», θα μπορούσαμε να ανακαλύψουμε ότι το πρόβλημα του μαθητή (ή το δικό μας ως μελετητών κάποιου θέματος) είναι η έλλειψη μάζας και να το λύσουμε παρέχοντας την κατάλληλη μάζα.

Ή θα μπορούσαμε να έχουμε κάποιο αντικείμενο ή ένα λογικό υποκατάστατο. 

Μπορούμε επιπλέον, ως εκπαιδευτικοί και ως γονείς, να ενθαρρύνουμε τα παιδιά να αναζητούν μάζα όπου είναι δυνατόν ή να παριστάνουν και να επιδεικνύουν αυτό που μαθαίνουν με μικροαντικείμενα, ονομάζοντάς τα και μετακινώντας τα ανάλογα. Μπορούν επίσης να κάνουν ένα σκίτσο ή μια αναπαράσταση αυτού που μαθαίνουν, για να το κάνουν πιο χειροπιαστό. (Η κόρη μου είχε μάθει τη Βυζαντινή Ιστορία της Β’ Γυμνασίου «παίζοντας» με Playmobil και κάνοντας αναπαραστάσεις…)

Έτσι οι ιδέες «βγαίνουν» από το μυαλό τους, τα παιδιά γίνονται εξωστρεφή και η μελέτη μοιάζει με παιχνίδι (εννοείται, βεβαίως, ότι έχει προηγηθεί η αποσαφήνιση λέξεων και όρων που διδάσκουμε…)

                Στο επόμενο άρθρο, το 2ο εμπόδιο στη μελέτη…

*Το υλικό γι’ αυτό το άρθρο έχει αντληθεί από κείμενα και διαλέξεις του L. Ron Hubbard με θέμα «Τεχνολογία Μελέτης».

Πώς θα βγούμε από την «κοιλάδα του θανάτου» της εκπαίδευσης… (μέρος β’)

«Δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά από το να αισθάνεται κανείς δημιουργός. Ο θρίαμβος της ζωής εκφράζεται με τη δημιουργία». Τάδε έφη ο  Γάλλος φιλόσοφος Henri Bergson (Νόμπελ 1927).

Αυτή είναι και η τρίτη -κατά τον Robinson- βασική αρχή που κάνει την ανθρώπινη  ζωή να  ακμάζει … (Οι άλλες δύο, υπενθυμίζω, είναι οι εξής:  α) Τα ανθρώπινα όντα είναι διαφορετικά και ποικιλόμορφα από τη φύση τους. β) Η περιέργεια -η έντονη επιθυμία κάποιου να μάθει τι είναι, πώς λειτουργεί, ή πώς εξελίσσεται κάτι, σύμφωνα με τον λεξιλογικό ορισμό).

Η ανθρώπινη ζωή λοιπόν, όπως λέει στην ομιλία του ο Robinson, είναι εγγενώς δημιουργική. Δημιουργούμε τις ζωές μας, και μπορούμε να τις αναδημιουργήσουμε καθώς τις εξετάζουμε.

[…]Η δημιουργικότητα είναι το κοινό νόμισμα της ανθρωπότητας. Είναι η αιτία που ο ανθρώπινος πολιτισμός είναι τόσο ενδιαφέρων, ποικίλος και δυναμικός. Όλοι δημιουργούμε τις ζωές μας, μέσα από μια αέναη διαδικασία όπου σκεπτόμαστε εναλλακτικές λύσεις και δυνατότητες, κι ένας από τους ρόλους της εκπαίδευσης είναι να αφυπνίζει και ν' αναπτύσσει  τις δυνάμεις της δημιουργικότητας.

Αντ' αυτού, αυτό που έχουμε, τονίζει, είναι μια κουλτούρα τυποποίησης. Δεν υπάρχει όμως πραγματικά κανένας λόγος να είναι έτσι τα πράγματα...

Και παραθέτει ως παράδειγμα τη Φινλανδία (χώρα που διαθέτει ένα εκπαιδευτικό σύστημα υψηλών επιδόσεων) όπου υπάρχει μια πολύ ευρεία προσέγγιση της εκπαίδευσης -η οποία περιλαμβάνει (εκτός από την ανάγνωση, τα μαθηματικά και τις θετικές επιστήμες) και τις ανθρωπιστικές επιστήμες, φυσική αγωγή και τέχνες. Επιπλέον, δεν υπάρχουν τυποποιημένα τεστ στη Φινλανδία.

Η βασική όμως επιτυχημένη ενέργεια που κάνουν όλα τα συστήματα υψηλών επιδόσεων στον κόσμο, λέει ο Robinson,  (και η οποία δεν είναι εμφανής δυστυχώς, στο δικό μας) είναι αυτή: Εξατομικεύουν τη διδασκαλία και τη μάθηση. Αναγνωρίζουν πως οι μαθητές είναι που μαθαίνουν και το σύστημα πρέπει να τους εξάψει την περιέργεια, την ατομικότητα και τη δημιουργικότητα. Έτσι τους κάνεις να μάθουν.

Το δεύτερο πράγμα που κάνουν είναι ότι αποδίδουν πολύ υψηλή θέση στο επάγγελμα του δασκάλου. Αναγνωρίζουν πως δεν μπορείς να βελτιώσεις την εκπαίδευση αν δεν επιλέξεις αξιόλογους ανθρώπους να διδάξουν κι αν δεν τους παρέχεις συνεχή υποστήριξη και επαγγελματική εξέλιξη. Η επένδυση σε αυτό δεν είναι κόστος. Είναι μια επένδυση και κάθε χώρα που επιτυγχάνει το ξέρει. (!)

Και το τρίτο είναι πως μεταβιβάζουν την ευθύνη στο επίπεδο του σχολείου, για να γίνει η δουλειά. Η εκπαίδευση δεν λαμβάνει χώρα στις αίθουσες των επιτροπών των νομοθετικών κτιρίων, αλλά στις σχολικές αίθουσες και τα σχολεία, και οι άνθρωποι που την πραγματοποιούν είναι οι δάσκαλοι και οι μαθητές. Κι αν αφαιρέσεις την κρίση τους, παύει να λειτουργεί. (Πρέπει λοιπόν να την επιστρέψουμε στους ανθρώπους…)

Πολλές φορές παρατηρούμε ότι υπάρχουν εξαιρετικά μυαλά που επιτελούν σημαντικό έργο στη χώρα. Αυτό όμως φαίνεται να συμβαίνει παρά την κυρίαρχη κουλτούρα της εκπαίδευσης, και όχι εξαιτίας της. Είναι σαν να πλέουν οι άνθρωποι συνεχώς ενάντια στον άνεμο…

Ο λόγος, κατά τον  Robinson, είναι ο ακόλουθος: Πολλές από τις τρέχουσες πολιτικές βασίζονται σε μηχανιστικές αντιλήψεις της εκπαίδευσης.

Το ζήτημα όμως είναι ότι η εκπαίδευση δεν είναι ένα μηχανικό σύστημα. Είναι ένα ανθρώπινο σύστημα. Αφορά ανθρώπους που είτε θέλουν, είτε δεν θέλουν να μάθουν. Και κάθε μαθητής που δεν τα πάει καλά ή που εγκαταλείπει το σχολείο έχει κάποιο λόγο που το κάνει… Ίσως να το βρίσκει βαρετό ή άσχετο. Ίσως βρίσκει πως έρχεται σε αντίθεση με τη ζωή που βιώνει έξω απ' το σχολείο.

Θα πρέπει λοιπόν να ενστερνιστούμε μια διαφορετική θέση. Πρέπει ν' αναγνωρίσουμε πως πρόκειται για ένα ανθρώπινο σύστημα, και πως υπάρχουν συνθήκες υπό τις οποίες οι άνθρωποι προκόβουν και συνθήκες κάτω από τις οποίες αποτυγχάνουν. Και πως η εκπαιδευτική καλλιέργεια μάς είναι απολύτως απαραίτητη.

Η κοιλάδα του Θανάτου δεν είναι νεκρή, λέει ο ομιλητής, είναι κοιμισμένη… Ακριβώς κάτω από την επιφάνεια, υπάρχουν σπόροι δυνατοτήτων που περιμένουν τις σωστές συνθήκες για ν' αναπτυχθούν, και, όπως συμβαίνει με όλα τα οργανικά συστήματα, αν οι συνθήκες είναι σωστές, η ζωή είναι αναπόφευκτη. Αυτό το βλέπουμε να συμβαίνει όλη την ώρα. Παίρνεις μια περιοχή, ένα σχολείο, μια περιφέρεια, αλλάζεις τις συνθήκες, δίνεις στους ανθρώπους μια διαφορετική αίσθηση των δυνατοτήτων τους, ένα διαφορετικό σύνολο προσδοκιών, ένα ευρύτερο φάσμα ευκαιριών, τιμάς και σέβεσαι τις σχέσεις μεταξύ των διδασκόντων και των διδασκομένων, δίνεις στους ανθρώπους την ευκαιρία να είναι δημιουργικοί και να καινοτομήσουν σ' αυτό που κάνουν, και τα σχολεία που ήταν κάποτε στερημένα, ανθίζουν.

[…] Οι μεγάλοι ηγέτες το γνωρίζουν αυτό.  Ο πραγματικός ρόλος της ηγεσίας στην εκπαίδευση δεν είναι και δεν θα έπρεπε να είναι διοικητικός και ελεγκτικός. Ο πραγματικός ρόλος της ηγεσίας είναι η δημιουργία ενός κλίματος δυνατοτήτων. Αν γίνει αυτό, οι άνθρωποι θα ανταποκριθούν στην πρόκληση και θα επιτύχουν πράγματα που δεν περιμέναμε. […]

Και τελειώνει με τη θαυμάσια ρήση του Βενιαμίν Φραγκλίνου: "Υπάρχουν τριών ειδών άνθρωποι στον κόσμο: Αυτοί που είναι αμετακίνητοι, άνθρωποι που δεν καταλαβαίνουν, δε θέλουν να καταλάβουν, και δεν πρόκειται να κάνουν τίποτε γι’ αυτό. Υπάρχουν αυτοί που είναι ευμετάβλητοι, που βλέπουν την ανάγκη γι' αλλαγή και είναι προετοιμασμένοι να την αφουγκραστούν. Και είναι κι εκείνοι που κινούνται, αυτοί που κάνουν τα πράγματα να συμβούν". Αν ενθαρρύνουμε περισσότερους ανθρώπους, αυτό θα γίνει ένα κίνημα. Κι αν το κίνημα είναι αρκετά ισχυρό, αυτό, με την καλύτερη δυνατή έννοια της λέξης, θα είναι μια επανάσταση. Κι αυτό είναι που χρειαζόμαστε». (!!!)

«Το κόλπο για να ξεκινήσεις είναι να σταματήσεις να μιλάς και να αρχίσεις να κάνεις», όπως έχει πει κι ο αγαπημένος σε όλους μας Γουώλτ Ντίσνεϋ…

                                   

                                                                                  Ας ξεκινήσουμε λοιπόν!!!

Πώς θα βγούμε από την «κοιλάδα του θανάτου» της εκπαίδευσης;

Δουλεύω στο γραφείο μου και απ’ το παράθυρό μου βλέπω τα δέντρα, τις στέγες των αντικρινών σπιτιών, όλα μες στ’ άσπρα. 

Τα σχολεία δεν έχουν ανοίξει μετά τις διακοπές των Χριστουγέννων λόγω του… Τηλέμαχου (όχι του Ομηρικού, του μετεωρολογικού...).

Και θυμάμαι  ένα πρωί, όταν ήμασταν παιδιά εγώ κι η αδερφή μου, που βγήκαμε στον κήπο και παίζαμε με το χιόνι που έπεσε απρόσμενα τη νύχτα και μ’ όλη τη σοφή σιωπή του κάλυψε τα πάντα. Το πρωί, λαμποκοπούσε ολόλευκη και εξαγνισμένη η μικρή μας πόλη, τα σχολεία είχαν κλείσει, και τα παιδιά,  διπλά ευτυχισμένα, έφτιαχναν χιονάνθρωπους...

Σκέφτομαι ότι πάντα τα παιδιά νιώθουν την ίδια χαρά όταν δεν έχουν σχολείο, αφού γλιτώνουν από την πίεση και ξεφεύγουν από την… εύφορη κοιλάδα της ανίας και της ρουτίνας του σχολείου…

Θυμάμαι  τον αγαπημένο μου Sir Ken Robinson (συγγραφέα και σύμβουλο σε θέματα εκπαίδευσης, σας τον έχω ξανασυστήσει…) και την ομιλία που είχα παρακολουθήσει στο διαδίκτυο (TED Talks Education, Ideas worth spreading),

«Πώς να δραπετεύσουμε απ' την κοιλάδα του θανάτου της εκπαίδευσης».                                             

Ο Sir Ken Robinson παρουσιάζει 3 αρχές, σημαντικές για την πρόοδο του ανθρώπινου μυαλού, και περιγράφει πώς η τρέχουσα εκπαίδευση δουλεύει εναντίον τους. Στην  ανατρεπτική ομιλία του, μας λέει πώς να βγούμε από την εκπαιδευτική «Κοιλάδα του Θανάτου» που τώρα αντιμετωπίζουμε και πώς να γαλουχήσουμε τις νεότερες γενιές μέσα σ' ένα κλίμα δυνατοτήτων.

Όπως λέει λοιπόν και ο Sir Robinson, τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο αλλά έχουν αποκοπεί από αυτό, δεν το απολαμβάνουν, δεν έχουν κανένα πραγματικό όφελος απ’ αυτό.  Υπάρχουν βέβαια πρωτοβουλίες που προσπαθούν να βελτιώσουν την εκπαίδευση,  όλα όμως φαίνεται να βαίνουν προς τη λάθος κατεύθυνση.

Συνεχίζει λέγοντας πως υπάρχουν τρεις αρχές πάνω στις οποίες ακμάζει η ανθρώπινη ζωή, αλλά αντικρούονται από την κουλτούρα της εκπαίδευσης κάτω από την οποία οι περισσότεροι δάσκαλοι πρέπει να εργάζονται και οι περισσότεροι μαθητές πρέπει να υπομένουν.

Παραθέτω αποσπάσματα:

« Η πρώτη αρχή είναι αυτή:
Τα ανθρώπινα όντα είναι διαφορετικά και ποικιλόμορφα από τη φύση τους. 

(Όσοι είναι γονείς και  έχουν 2 ή περισσότερα παιδιά, διαπιστώνουν  πως είναι εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους...) 

Η εκπαίδευση  όμως βασίζεται στην ομοιομορφία, όχι στη διαφορετικότητα. 

Αυτό που τα σχολεία ενθαρρύνονται να κάνουν, είναι να βρουν τι μπορούν να επιτύχουν τα παιδιά μέσα σε ένα στενό φάσμα επιτευγμάτων. Ένα από τα αποτελέσματα του εκπαιδευτικού συστήματος  είναι η προσήλωση στους τομείς των Θετικών Επιστημών και της Τεχνολογίας που, αναμφίβολα, είναι πολύ σημαντικοί.  Δεν σκοπεύω να επιχειρηματολογήσω εναντίον αυτών, λέει ο Robinson. Αντιθέτως, είναι αναγκαίοι κλάδοι, αλλά δεν είναι επαρκείς. Η αληθινή εκπαίδευση οφείλει να δώσει ίση βαρύτητα στις τέχνες, τις ανθρωπιστικές επιστήμες, τη φυσική αγωγή. Κι αυτό όχι Τέλος φόρμεπειδή οι ενασχολήσεις αυτές βελτιώνουν τους βαθμούς των μαθηματικών. Είναι σημαντικές επειδή μιλούν σε κομμάτια της ύπαρξης των παιδιών που μένουν, κατά τα άλλα, ανέγγιχτα».

Συνεχίζοντας, κάνει λόγο για το ότι όλο και περισσότερα παιδιά πλέον διαγιγνώσκονται με διάφορες «παθήσεις» κάτω από τον ευρύ τίτλο της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής (ΔΕΠΥ). Και σχολιάζει:  «Δεν λέω πως δεν υπάρχει αυτό.  Απλά δεν πιστεύω πως είναι τέτοια επιδημία. Αν βάλετε τα παιδιά να κάθονται με τις ώρες, και να κάνουν χαμηλής ποιότητας γραφειοκρατική εργασία, μην εκπλαγείτε αν αρχίσουν να νευριάζουν. Τα παιδιά στη πλειοψηφία τους δεν πάσχουν από κάποια παιδική πάθηση. Πάσχουν από παιδική ηλικία. (!) Τα παιδιά ευημερούν καλύτερα σε ένα ευρύ πρόγραμμα σπουδών που αγκαλιάζει τα διάφορα ταλέντα τους, κι όχι ένα μικρό μέρος τους».  

[…] «Η δεύτερη αρχή που ωθεί την ανθρώπινη ζωή ν' ακμάζει είναι η περιέργεια. 

Αν μπορείτε ν' ανάψετε τη σπίθα της περιέργειας σε ένα παιδί, πολύ συχνά μαθαίνει χωρίς καμία περαιτέρω βοήθεια. Τα παιδιά είναι μαθητές εκ φύσεως. Είναι πραγματικό επίτευγμα να σβήσεις αυτήν την ικανότητα, ή να την καταπνίξεις... Η περιέργεια είναι η κινητήρια δύναμη της επιτυχίας.

Τώρα, ο λόγος που το λέω αυτό είναι ότι, ένα απ' τα αποτελέσματα της σημερινής κουλτούρας, αν μπορώ να το πω έτσι, είναι ο απο-επαγγελματισμός των δασκάλων.  Δεν υπάρχει σύστημα στον κόσμο ή σχολείο στη χώρα που να είναι καλύτερο από τους δασκάλους του. Οι δάσκαλοι είναι η ψυχή της επιτυχίας των σχολείων.

Αλλά η διδασκαλία είναι μια δημιουργική διαδικασία. Η διδασκαλία, όταν είναι κατάλληλα σχεδιασμένη, δεν είναι ένα σύστημα χορήγησης. Δεν είσαι εκεί μόνο για να μεταλαμπαδεύεις αφομοιωμένη πληροφορία. Οι σπουδαίοι δάσκαλοι το κάνουν αυτό, αλλά αυτό που επίσης κάνουν είναι να καθοδηγούν, να ερεθίζουν, να προκαλούν, να κινούν την προσοχή.

[…] Βλέπετε, στο τέλος, η εκπαίδευση αφορά τη μάθηση. Εάν δεν μαθαίνεις κάτι, δεν υπάρχει εκπαίδευση. Οι άνθρωποι μπορούν να μιλούν ατέλειωτες ώρες για την εκπαίδευση, χωρίς ποτέ να μιλήσουν για τη μάθηση. Το όλο νόημα της εκπαίδευσης είναι να καταφέρεις να μάθουν οι άνθρωποι. Μπορεί να ασχολείσαι με μια ασχολία αλλά να μην επιτυγχάνεις κάτι… […]

Μπορεί να καταπιάνεσαι με τη διδασκαλία, αλλά να μην την ολοκληρώνεις. Ο ρόλος του δασκάλου είναι να διευκολύνει τη μάθηση. Αυτό είναι όλο. Μέρος του προβλήματος είναι, νομίζω, πως η κυρίαρχη κουλτούρα της εκπαίδευσης, έχει επικεντρωθεί όχι στη διδασκαλία και τη μάθηση, αλλά στην εξέταση. Η εξέταση είναι σημαντική. Οι τυποποιημένες εξετάσεις, έχουν κι αυτές τη θέση τους. Δεν μπορούν όμως να είναι η κυρίαρχη κουλτούρα της εκπαίδευσης. Θα έπρεπε να είναι διαγνωστικές. Να βοηθούν.

Όλα αυτά όμως θα έπρεπε να υποστηρίζουν τη μάθηση, όχι να την καταστέλλουν, όπως γίνεται πολύ συχνά. Έτσι, στη θέση της περιέργειας, αυτό που έχουμε, είναι μια κουλτούρα συμμόρφωσης. Τα παιδιά μας και οι δάσκαλοι ενθαρρύνονται ν' ακολουθούν αλγόριθμους ρουτίνας αντί να διεγείρουν αυτή τη δύναμη της φαντασίας και της περιέργειας».

Πόσο ταυτίζομαι!!!! Κι ας επαναλαμβάνονται κάποια πράγματα, ίσως έτσι να αποτυπωθούν εντέλει...

Σας αποχαιρετώ με τα λόγια του ποιητή:

Κι αν χιονίζει στο πνεύμα

κι αν κρυώνουν οι μεγάλες ιδέες
ο κόσμος πρέπει να προχωρήσει...  
                                           (Νίκος Καρούζος)

(Η τρίτη αρχή κατά Robinson, λόγω τού ότι χρήζει μεγάλης ανάλυσης, θα ακολουθήσει στο επόμενο άρθρο…)