Παραβιάζονται σήμερα τα ανθρώπινα δικαιώματα;

Πόσο σημαντικά είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα; 

Πώς και γιατί απειλούνται σήμερα;

Πολύ πριν υπάρξει ο όρος «ανθρώπινα δικαιώματα», άντρες και γυναίκες αγωνίστηκαν, πολέμησαν και πέθαναν γι’ αυτές τις αρχές.  Στην πραγματικότητα, αυτός ο αγώνας διήρκεσε χιλιάδες χρόνια και συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας.

Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είναι το κορυφαίο έγγραφο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στον κόσμο, που υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 10 Δεκεμβρίου του 1948, ως αποτέλεσμα των συνεπειών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.  Με τη λήξη  του  πολέμου και τη δημιουργία των Ηνωμένων Εθνών, η διεθνής κοινότητα ορκίστηκε να μην ξανασυμβούν ποτέ στο μέλλον οι αγριότητες και η κτηνωδία  που προκάλεσε αυτός ο φονικός πόλεμος (με την απώλεια εξήντα εκατομμυρίων ανθρώπων!...). Οι ηγέτες του κόσμου αποφάσισαν να συμπληρώσουν τον  Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών με ένα οδικό χάρτη που θα εγγυάτο τα δικαιώματα για όλους τους ανθρώπους παντού στον κόσμο.  (https://www.amnesty.gr/universal-declaration-of-human-rights)

Τι είναι λοιπόν τα ανθρώπινα δικαιώματα;

Στην ουσία, είναι η βάση για ό, τι οι άνθρωποι αγαπούν στον τρόπο ζωής τους. Όταν αυτά παραβιάζονται, δεν είναι δυνατό να επιτύχει κανείς ευτυχία που να διαρκεί, γιατί δεν υπάρχει προσωπική ασφάλεια, δεν υπάρχει ελευθερία, δεν υπάρχουν ευκαιρίες. Έτσι λοιπόν, εδώ και δεκαετίες, όλοι οι λαοί έχουν αναγνωρίσει τη θεμελιώδη σημασία τους και έχουν υψώσει τη φωνή τους για να τα υπερασπιστούν.

Ωστόσο, η θλιβερή πραγματικότητα είναι ότι σε πολλές περιοχές του κόσμου και σε πολλές περιπτώσεις παρατηρείται πληθώρα παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και υπάρχει μεγάλο χάσμα ανάμεσα στην πραγματικότητα και το ιδανικό της τήρησής τους. Αν και το μήνυμά τους είναι ξεκάθαρο, πολλές χώρες και πολλοί άνθρωποι (ηγέτες αλλά και απλοί πολίτες) κωφεύουν…

Και πέρα από τις γνωστές μέχρι τώρα παραβιάσεις (είναι γνωστό ότι σε κάθε σχεδόν χώρα της Γης κάποιο τμήμα του πληθυσμού υποφέρει από κακομεταχείριση ή/και βασανιστήρια, παράνομη μετακίνηση, πείνα, αδικία, διακρίσεις, ανελευθερία, κ.λπ.), σήμερα ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια καινούργια πραγματικότητα.

Στις 11 Μαρτίου του 2020 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε την ασθένεια από τον ιό COVID-19 ως παγκόσμια πανδημία. Προκειμένου να προστατευτεί η δημόσια υγεία και να διαφυλαχθεί το θεμελιώδες δικαίωμα και αγαθό της ζωής, ελήφθησαν (δικαιολογημένα) μέτρα και αναγκαίοι περιορισμοί στην απόλαυση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, όπως του κατ’ οίκον περιορισμού και της απομόνωσης (καραντίνας) που περιορίζουν την ελευθερία κίνησης και μετακίνησης, του δικαιώματος στη συνάθροιση, και πολλών άλλων…

Σαφώς και η προστασία της δημόσιας υγείας σε τέτοιες περιστάσεις είναι διαχρονικά και κατ' ανάγκην συνυφασμένη με τον περιορισμό κάποιων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ατομικών ελευθεριών, που θεωρούνται θεμελιώδη σε ένα κράτος δικαίου.

Από την άλλη πλευρά όμως, τώρα θα πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στα ανθρώπινα δικαιώματα -όπως της μη διάκρισης, της διαφάνειας, της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της εργασίας, της εκπαίδευσης, της εξασφάλισης ιδιωτικού απορρήτου και τόσων άλλων, ώστε να μην παγιωθούν δυσάρεστες καταστάσεις ελέγχου και υπερεξουσίας…

Γι’ αυτό και πολλοί ειδικοί επί του θέματος έκαναν έκκληση για τη διαφύλαξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η οποία είναι σε πλήρη συμφωνία με το αντίστοιχο κάλεσμα της Ύπατης Αρμοστού του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Μισέλ Μπατσελέτ, που κατ’ επανάληψη έχει ζητήσει «τα μέτρα που λαμβάνουν οι διάφορες χώρες για να ανασχέσουν την επιδημία του κορονοϊού να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και να είναι αναλογικά προς τον εκτιμώμενο κίνδυνο».

«Μέτρα έκτακτης ανάγκης μπορεί να είναι απαραίτητα προκειμένου να ανταποκριθούμε σε αυτή την έκτακτη ανάγκη δημόσιας υγείας. Αλλά μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν είναι μια λευκή επιταγή ώστε να αγνοήσουμε τις υποχρεώσεις στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», δήλωσε η Μπατσελέτ. (Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

 

Ποιος θα αντιμετωπίσει αυτή την πρόκληση και θα εξασφαλίσει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα τηρούνται, και ότι δεν θα αποτελέσει η παρούσα κατάσταση την αφορμή για νέες παραβιάσεις και για παγίωση ανεπιθύμητων συνθηκών στη ζωή -και μετά τη λήξη της έκτακτης αυτής ανάγκης;

Το θέμα λοιπόν δεν είναι μόνο να ακουστούν και να εισακουστούν οι παραπάνω δηλώσεις. Γιατί το πραγματικό πρόβλημα, πέρα από τα συμφέροντα ισχυρών, ηγεσιών, κ.λπ., είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τα 30 άρθρα που αυτή περιλαμβάνει. Δεν γνωρίζουν δηλαδή ποια είναι τα δικαιώματά τους και ότι έχουν και οι ίδιοι την ευθύνη να τα προστατεύουν… Κατά συνέπεια, υφίσταται μεγάλο χάσμα μεταξύ της διατύπωσης των στόχων της Διακήρυξης και της επίτευξής τους…

Τι χρειάζεται να γίνει; 

Η απάντηση ξεκινά με την εκπαίδευση και τη γνώση, γιατί μόνο όταν οι άνθρωποι γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες τους μπορούν να απαιτούν την τήρησή τους τόσο για τους ίδιους όσο και για τους άλλους. Αυτές οι αρχές, όταν κατανοηθούν, μπορούν να αποτελέσουν τον φάρο που θα οδηγεί τους ανθρώπους προς την επιτυχημένη συνύπαρξη και συνεργασία.

Ας εκπαιδευτούμε λοιπόν στα Ανθρώπινα Δικαιώματά μας! 

 Άρθρο 13 1. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να κυκλοφορεί ελεύθερα και να επιλέγει τον τόπο διαμονής του στο εσωτερικό ενός κράτους.

[Για το παραπάνω κείμενο αντλήθηκαν στοιχεία από το «ΖΩΝΤΑΝΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ», που εκδόθηκε από τον Οργανισμό «Ενωμένοι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα».]