Τρίτη 24 Μαρτίου 2020

Σκέψεις «ατάκτως ερριμμένες», εξ αφορμής του νέου λοιμού -του κορονοϊού…



Τώρα που «μάγεμα η φύση και όνειρο σε ομορφιά και χάρη», τώρα που «με χίλιες γλώσσες χύνεται, με χίλιες γλώσσες κρένει1», τώρα που μας καλεί στεντορεία τη φωνή να αναπέμψουμε δοξαστικούς ύμνους και παιάνες στη ζωή που ανασταίνεται, ένας αιφνίδιος κίνδυνος της ίδιας της ζωής μας, επιβάλλει τον εγκλεισμό μας στο σπίτι.

Το «μένουμε σπίτι» έγινε σύνθημα χάριν της σωτηρίας της ζωής. Το μέτρο τούτο αναστατώνει τον άνθρωπο, διότι του αίρει την ελευθερία να ρυθμίζει τον τρόπο της ζωής του. Ο Έλληνας είναι εκ φύσεως εξωστρεφής. Το κλίμα, ο ήλιος που θαμπώνει τα μάτια και τον νου, η θάλασσα και τα βουνιά, τον καλούν έξω, σε μια εσωτερική σχέση.


Καλείται λοιπόν τώρα να γίνει εσωστρεφής, να ανατρέψει τους κανόνες ζωής του.
 Όμως, γνωρίζουμε ότι τα πάντα σύγκεινται εξ αντιθέσεων και νοούνται με τα αντίθετά τους. 
Δεν νοείται καλό χωρίς το κακό, δίκαιο χωρίς το άδικο, ελευθερία χωρίς τη δουλεία κλπ.


Έτσι και στην περίπτωσή μας, της εντολής «μένουμε σπίτι» υπάρχει εκτός από το ισχυρό και αναπόδραστο αρνητικό σε όλα τα πεδία, και το θετικό στοιχείο.


Ας δούμε λοιπόν ποιο ή ποια είναι τα θετικά: ο νόστος στην πατρίδα, στην εστία, στο σπίτι, ήταν το δεκαετές όνειρο του Οδυσσέα. Το «νόστιμον ήμαρ» για όλους τους ξενιτεμένους.  

Να επιστρέψουν στη θαλπωρή της εστίας, να βρουν τον χρόνο να ελευθερωθούν από την αλλοτρίωση που μας έχει δημιουργήσει η απασχόληση με τον έξω κόσμο. Να αναλογιστούμε και τον σκοπό, τα ιδανικά και τις αξίες της ζωής μας. Να γνωριστούμε καλύτερα με τα μέλη της οικογενείας μας, να οδηγηθούμε με την μελέτη και τους λογισμούς μας σε ανώτερη σφαίρα της ζωής, σε βαθμίδες ανώτερης ζωής σε απόκτηση της αρετής, που αποτελεί πραγματικό ηθικό αγώνισμα για κάθε άνθρωπο.

  
Η παραμονή μας λοιπόν στο σπίτι, αναγκαστική, μπορεί να μετατραπεί σε ευχάριστη διαμονή και ενασχόληση, διαπιστώνοντας ότι η ζωή έχει πολλά να μας προσφέρει. Και ομορφιά, και χαρά και ευτυχία. Αυτό το δώρο, το γλυκύτατο αγαθό, καλούμαστε να διαφυλάξουμε με κάθε θυσία. Αυτό το ακριβό και αναντικατάστατο αγαθό τίμησαν οι ποιητές μας. Ο μέγιστος των ποιητών Κωστής Παλαμάς γράφει στον «Ύμνο της ζωής»:


«Ζωή! Δεν είναι τίποτε γλυκύτερο στον κόσμο, 
από την πεντάμορφη ζωή την ηλιοφωτισμένη…
Ζωή, και όπως και αν δείχνεσαι, ζωή ό,τι και αν είσαι, 
αν είσαι πράγμα ή όνειρο, καλό ή κακό και αν είσαι, 
χαρά σ’ εσέ, δόξα σ’ εσέ, και αγάπες και τραγούδια!»


Ο ίδιος ποιητής και για το σπίτι γράφει στο «Δύο στίχοι»: 
«Σπίτι ζεστό και δροσερό, και με άνθη στολισμένο και καταφύγιο της τιμής και της ζωής λιμάνι!»

Ας κάνουμε λοιπόν το σπίτι μας πραγματικό καταφύγιο και λιμάνι που θα είναι η καταφυγή μας και ο ελλιμενισμός μας στις δύσκολες στιγμές της ζωής μας.

Οι Μοίρες, οι άσχημες και δύστροπες αλλά και αθάνατες γριές αδερφές, Κλωθώ, Λάχεσις, Άτροπος*, αφού είναι αθάνατες, θα συνεχίσουν να «μοιραίνουν» τον κόσμο και τον άνθρωπο. Αυτές, κατά την ελληνική μυθολογία, «μοιράζουν», μας δίνουν τα πάντα, τη χαρά, τη λύπη, τη ζωή και τον θάνατο.


Τι μπορούμε λοιπόν να κάνουμε; Πώς θα αντιδράσουμε;


Συχνά πιστεύουμε πως δεν μπορούμε, πως δεν έχουμε τα όπλα, αφού η μοίρα είναι «Άτροπος».


Πολλά όμως ΜΠΟΡΟΥΜΕ: ανοίγοντας το παράθυρο του σπιτιού μας να δούμε τα δέντρα που ανθίζουν, ότι οργιάζει η ζωή μετά τον χειμώνα, ότι η Ανάστασις» έρχεται νικώντας τον θάνατο.

Αυτή είναι η οικονομία του μεγάλου «τιμονιέρη».

Όχι λοιπόν απελπισία και πανικός.

Ένα «παλιόπαιδο» μας επιτέθηκε με τη σφεντόνα του και θα περάσει…


Και τελευταίο: να έχουμε υπόψη μας ότι οι «προσκυνούντες την Αδράστεια, σοφοί».


Δηλαδή, αναγνωρίζουμε τη φυσική αναγκαιότητα -αλλά με αγωνιστικό φρόνημα, υπομονή και αισιοδοξία, και πάλι ο ήλιος θα φανεί!

                                                                  
               
                                        Ιωάννης Δ. Αναγνώστου, Φιλόλογος
                                       Εικονογράφηση: Αγγελική Αναγνώστου



1. κρένει=μιλάει

2. στεντόρεια= δυνατή και σταθερή

*Η πρώτη, η Κλωθώ, είναι «αυτή που κλώθει», γνέθει το νήμα της ζωής (συμβολίζει το παρόν). Η δεύτερη, η Λάχεσις, το ξετυλίγει (μοιράζει τους κλήρους, καθορίζει τι θα «λάχει» στον καθένα, και συμβολίζει το παρελθόν), ενώ η τρίτη, η Άτροπος, το κόβει όταν έρθει η ώρα (συμβολίζει το μέλλον). Σε κάποιους μύθους οι Μοίρες συσχετίζονται με την θεά Ανάγκη, την οποία ο Πλάτων θεωρεί ως μητέρα των Μοιρών.     

                           





Πέμπτη 19 Μαρτίου 2020

Περί λοιμού…

Η ζωή μας τα τελευταία χρόνια διέρχεται μέσα από σωρεία δυσάρεστων γεγονότων.
Τα προβλήματα συσσωρεύονται και οδηγούν σε υπαρξιακά αδιέξοδα. 
«Του κύκλου τα γυρίσματα» ανατρέπουν τον ρυθμό της ζωής και προβληματίζουν για το μέλλον. «Ενός κακού μύρια έπονται»… Δεν μας έφτανε η οικονομική κρίση και μας «επισκέφθηκε» ο λοιμός του ιού. Κι εκεί που είπαμε «δόξα τω θεώ», φωνάξαμε «βόηθα Παναγιά!». 
Αυτή είναι η συνεχής ροή της ζωής των ανθρώπων. «Αιών παις έστι παίζων, πεσσεύων∙ παιδός η βασιληίη» λέει ο Ηράκλειτος.(«Ο χρόνος είναι παιδί που παίζει, που παίζει με τους πεσσούς -τα ζάρια του∙ η βασιλεία ανήκει στο παιδί»). Η τυχαιότης ορίζει τη ζωή μας. Ουδέν βέβαιον, σταθερόν και αναφαίρετον. Δεν παραμένει αιωνίως η υγεία, η ευτυχία, η δόξα, ο πλούτος. «Μία ροπή, και τα πάντα εξηφάνισται». 

Η επέλαση του λοιμού μας δίνει την ευκαιρία για περισυλλογή και περίσκεψη. Μας υποχρεώνει να αντιληφθούμε τη «σμικρότητά» μας (με την ηθική έννοια) και προπαντός να φιλοσοφήσουμε. 
Αλλά και να αγωνιστούμε με νηφαλιότητα για την περιφρούρηση του υπέρτατου αγαθού, της σωματικής και ψυχικής υγείας. 

Επιπλέον, και το σημαντικότερο, να συμβιβαστούμε με τον δύσκολο νέο ρυθμό και να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα της ζωής μας. Μας το συνιστά και ο Πλάτων, λέγοντας πως «Ο βίος του ανθρώπου ευρυθμίας και ευαρμοστίας δείται (=χρειάζεται)».

Ο άνθρωπος είναι πολυσήμαντος και πολυπράγμων. Θα βρει τους τρόπους να ανταπεξέλθει στους δύσκολους καιρούς. 
Του δίνεται επιπλέον η ευκαιρία (γιατί «ουδέν κακόν αμιγές καλού») να ανακαλύψει τον σκοπό της ζωής, να ανακαλύψει τον εαυτό του και να βρει διέξοδο και στήριγμα στη μελέτη και ιδιαίτερα στην ποίηση, που, (κατά την ποιήτρια Κική Δημουλά) είναι σαν τη σταγόνα παυσίπονου στον ωκεανό της θλίψης!

Όπως και να έχει, για μια ακόμη φορά η ζωή θα νικήσει τον θάνατο!!!
                                                   
                                Ιωάννης Δ. Αναγνώστου, συνταξιούχος Φιλόλογος

Πέμπτη 5 Μαρτίου 2020

«Ωωωωωω!!!!»


  
                                         

      Κρατούσα τον εγγονό μου, ενός έτους, τις προάλλες, για να πάει κάπου η μαμά του και να τι διαπίστωσα, φίλοι μου: Αφού είχε φάει -όσο ήθελε- τον πήγα στο ειδικό χαλί που βρίσκονται τα παιχνίδια του για να παίξουμε. Τράβηξε μπροστά του κάποιο και άρχισε να το εξερευνά. 
     Εγώ δίπλα του, του έδειχνα πράγματα και μόλις εκείνος πατούσε κάποιο κουμπάκι, αναφωνούσα: «Ωωω!!! Τι κάνει αυτό, αγάπη μου!!! Σφυρίζει; Ωωωω, για πάτα και το άλλο κουμπάκι!! Κοίτα! Κοίτα πώς κάνει αυτό!!!!» Κι όταν ο μικρός έβγαζε μια φωνούλα έκπληξης, εγώ έβγαζα πολλαπλάσιες. Δηλαδή, πράγματα συνηθισμένα που κάνουν γονείς και παππούδες με τα μικρά παιδάκια. 
Και εκεί πάνω συνειδητοποιώ ότι κάνω πολλή «φασαρία». Προσπαθώ τεχνητά να τραβήξω την προσοχή του σε πράγματα, να την καθοδηγήσω. Να του δημιουργήσω ενθουσιασμό ή να επαυξήσω τον ενθουσιασμό του. 
Και, μπήκα για λίγο στη θέση του… Φαντάστηκα, ας πούμε τον εαυτό μου, να κάνω κάτι που μου αρέσει ή δοκιμάζω κάτι που δεν ξέρω ακόμη πόσο μου αρέσει, βλέπω, ας πούμε μια ταινία, και έχω κάποιον δίπλα μου να φωνασκεί συνεχώς: «Ωωω, κοίτα τι κάνουν τώρα!! Βλέπεις;» 
Ποιος από εμάς θα το άντεχε και θα το επέτρεπε; Το μικρό παιδί μας ανέχεται, μας το επιτρέπει και γιατί δεν ξέρει πώς θα μπορούσε να το αποφύγει και γιατί δεν πρόλαβε ίσως να γευτεί και να συνειδητοποιήσει την ομορφιά τού να ανακαλύπτει μόνο του τον κόσμο, χωρίς τους δικούς μας φακούς.
Δεν (με τελικό ν, γιατί μου αρέσει)  λέω να μη συμμεριζόμαστε τον ενθουσιασμό του, όταν τον βιώνει, αλλά να μην τον εκβιάζουμε. Δεν λέω  να μην παίρνουμε πρωτοβουλίες, λέω να αφήνουμε το παιδί να πάρει πρωτοβουλία, όποτε θελήσει. 
Δεν χρειάζεται να «πρέπει» να το κάνουμε χαρούμενο. Αρκεί να είμαστε δίπλα του, έτοιμοι να το βοηθήσουμε όταν χρειαστεί, να δεχτούμε το κάλεσμά του, να πάρουμε αυτό που μας δίνει με το χεράκι του, να το παρατηρούμε, να «εξερευνούμε» εμείς το παιδί και το παιδί να εξερευνά τον κόσμο. Έτσι νομίζω.

                                                               Αθηνά Παπαδημητρίου

                                                                             

Τετάρτη 19 Φεβρουαρίου 2020

Έχε το νου σου στο παιδί... (2)



«Ως γονιός, ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να βοηθήσεις ένα παιδί να μεγαλώσει σωστά και να γίνει αυτόνομο κι ευτυχισμένο; Αν το παιδί έχει κάποιο πρόβλημα, πώς μπορείς να συνεισφέρεις στην επίλυσή του; Τι χρειάζεται πάνω απ’ όλα ένα παιδί από ένα γονιό;»
Τα ερωτήματα αυτά -και πολλά άλλα- απασχολούν λίγο πολύ τον κάθε γονιό. Και, φυσικά, δεν υπάρχει μία και μοναδική απάντηση-λύση, ούτε ένας «ιδανικός» τρόπος διαπαιδαγώγησης...

Όπως είχαμε πει και στο προηγούμενο άρθρο, όποιος κανόνας ισχύει για τη συμπεριφορά ανδρών και γυναικών, ισχύει και για τα παιδιά. Με τη διαφορά ότι «τα παιδιά δεν μπορούν ακόμη να χειριστούν το περιβάλλον τους και δεν έχουν πραγματικά εφόδια. Χρειάζονται πολλή αγάπη και βοήθεια για να τα καταφέρουν».

Επιπλέον, «ένα παιδί μοιάζει λιγάκι σαν μια άγραφη πλάκα. Αν γράψεις τα λάθος πράγματα πάνω της, θα λέει τα λάθος πράγματα. Σε αντίθεση όμως με μια πλάκα, το παιδί μπορεί ν’ αρχίσει να γράφει από μόνο του. Και τείνει να γράφει ό, τι έχει ήδη γραφτεί». 
 
Συνεπώς, όπως έχουν πει και οι μεγαλύτεροι παιδαγωγοί, για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα του παιδιού σημασία έχει περισσότερο το γενικότερο περιβάλλον και η καθημερινή τριβή με τα άτομα που το απαρτίζουν, παρά η συστηματοποιημένη διδασκαλία. 

Το παράδειγμα που θα πάρει το παιδί από τα άτομα -του στενού κυρίως- περιβάλλοντός του, είναι πιθανόν ο πιο σημαντικός παράγοντας για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας,  των συνηθειών και των αρχών του!

Έχοντας αυτό υπόψη οι γονείς, θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στο τι παράδειγμα δίνουν οι ίδιοι στο παιδί αλλά και σε τι παραδείγματα το «εκθέτουν» στο ευρύτερο περιβάλλον της ζωής τους.

Έπειτα, η τάση πολλών «μοντέρνων» γονιών να αφήνουν απλώς τα παιδιά να κάνουν ό, τι κάνουν χωρίς να παρεμβαίνουν και χωρίς να ασκούν κάποιον έλεγχο πάνω τους, δεν αποτελεί κατάλληλο τρόπο διαπαιδαγώγησης. Τα παιδιά που μεγαλώνουν έτσι, δεν πρόκειται να επικοινωνήσουν στ’ αλήθεια με κανέναν. Δεν θα ωριμάσουν ούτε θα αποκτήσουν εμπειρία στη ζωή, παρά μόνο αν ως γονείς τα καθοδηγήσουμε σωστά ώστε να μπορέσουν να κάνουν διάφορα πράγματα (να εργαστούν πάνω σε κάτι, να ασκηθούν, να μελετήσουν, να εκφράζουν γνώμη…)
 
«Τα παιδιά ανταποκρίνονται με μεγάλη προθυμία στον καλό έλεγχο και στην επικοινωνία, σίγουρα όμως χρειάζεται καλή επικοινωνία» και αρκετή υπομονή κι επιμονή για να ξεπεράσει ο γονιός τα όποια εμπόδια –όχι πειθώ, αλλά καλή επικοινωνία. Αν και οι περισσότεροι θεωρούν ότι η πειθώ έχει αποτελέσματα στα παιδιά, δεν συμβαίνει έτσι. Η επικοινωνία είναι που κάνει τη δουλειά.
...Δε χρειάζεται να ζορίζεις το παιδί. Μπες σε επικοινωνία μαζί του και ο έλεγχος θα επακολουθήσει ως κάτι το αναπόφευκτο. Αν, ωστόσο, παραλείψεις τον έλεγχο στην αρχή της ανατροφής του, το παιδί, που βασίζεται σ’ εσένα για ένα μεγάλο μέρος της καθοδήγησης και του ελέγχου που χρειάζεται, θα αισθάνεται εξαπατημένο. Θα νομίζει ότι δε νοιάζεσαι γι’ αυτό».

Οπότε, είτε χρησιμοποιείς άριστο έλεγχο με πολλή επικοινωνία είτε το αφήνεις απλά να μεγαλώσει, με όποιο ρίσκο εμπεριέχει αυτό... 

Και κάτι ακόμα: στα παιδιά, όπως και στους μεγάλους, δεν αρέσει να τα κακομεταχειρίζονται, να τα τραβολογάνε από δω κι από κει και να μη ρωτάνε τη γνώμη τους. Μπορείς όμως να μιλήσεις σ’ ένα παιδί και, αν το επίπεδο στοργής, πραγματικότητας και επικοινωνίας μαζί του είναι υψηλό, μπορείς να το πείσεις να κάνει ένα σωρό πράγματα. Αν του μιλάς λογικά, ήρεμα και στοργικά, θα καταλάβει ότι οι εντολές σου δεν παραμερίζουν εξολοκλήρου τη θέλησή του. Επομένως δεν είναι επικίνδυνες.
Μπορείς να αντιμετωπίσεις το παιδί και μπορεί κι εκείνο να σε αντιμετωπίσει.
Κατά συνέπεια, μπορείτε να κάνετε κάτι μαζί...

Δε λέει κανείς ότι η ανατροφή των παιδιών είναι το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο.  Έχεις να κάνεις με ζωντανά όντα, το καθένα ιδιαίτερο και μοναδικό! Και θα κοπιάσεις, και θα ταλαιπωρηθείς... Αν όμως σταθείς με πολλή στοργή και επικοινωνία πλάι στο παιδί, έχεις να δώσεις και να πάρεις πολλά!!!

«Αυτό που είναι πράγματι αποτελεσματικό είναι απλώς να προσπαθείς να είσαι φίλος του παιδιού. Είναι σίγουρα αλήθεια πως το παιδί χρειάζεται φίλους. Προσπάθησε να βρεις ποιο είναι το πρόβλημα του παιδιού πραγματικά και, χωρίς να καταπνίγεις τις δικές του λύσεις, προσπάθησε να βοηθάς να το λύνει. Παρατήρησέ το -αυτό ισχύει και για τα μωρά ακόμα. Άκουσε αυτό που σου λένε τα παιδιά για τη ζωή τους. Ένα παιδί εκ των πραγμάτων δεν τα πάει καλά χωρίς αγάπη. Τα περισσότερα παιδιά μπορούν να την ανταποδώσουν σε αφθονία...»

Το θέμα της ανατροφής των παιδιών είναι πολύ μεγάλο... Απλά το ανοίξαμε σήμερα!

Η συνέχεια στο επόμενο...

Σας ευχαριστώ!!!!

*Στο άρθρο έχουν χρησιμοποιηθεί στοιχεία από τα κείμενα «Αγάπα και βοήθα τα παιδιά» και «Πώς να ζεις με τα παιδιά», του L.R. Hubbard.